Verhalen
Veel tewerkgestelden hebben hun familie later weinig verteld over deze periode in hun leven. Enkelen vertelden juist veel. Van anderen, degenen die niet terugkwamen, is het verhaal in stukjes overgeleverd.
De geschiedenis van de Arbeitseinsatz is op te delen in vier fasen:
- Vanaf 1939 moesten werklozen werk accepteren in Duitsland, anders zouden ze hun uitkering verliezen. Dit is Arbeisteinsatz als werkloosheidsbestrijding.
- Vanaf de lente van 1942 werden bedrijven ‘uitgekamd’ om fitte werknemers te selecteren die naar Duitsland werden gestuurd. Dit is de fase van uitkamacties.
- Vanaf de lente van 1943 werden jaarklassen opgeroepen om verplicht te gaan werken in Duitsland. Het betrof jonge mannen die waren geboren in de jaren 1920 tot en met 1925.
- In de tweede helft van 1944 werden regelmatig razzia’s gehouden om fitte mannen op te pakken die als arbeider naar Duitsland moesten.
De meeste verhalen op deze website zijn van mannen die in een van de eerste drie fasen naar Duitsland zijn gegaan. Daarnaast hebben we verhalen gekregen over mannen die tewerkgesteld zijn in werkkampen als strafmaatregel voor hun gedrag. Het grote verschil met de gedwongen tewerkgestelden in het kader van Arbeitseinsatz is de mate van vrijheid. De eerste groep kreeg betaald voor het werk en had regelmatig verlof. De tweede groep bestond uit gevangenen.
Jan Houkes (1920-1945)
Jan was het tweede kind uit een gezin van twaalf. Hij woonde in Boven-Smilde en had wel zin in een avontuur in Duitsland. Later dacht hij daar anders over. Maar toen was het te laat…
Uw verhaal hier?
Wij zijn benieuwd naar andere verhalen! Neem contact met ons op om uw verhaal en foto’s te delen!
Gerrit Dekker (1924-2012)
Gerrit Dekker uit Ekehaar werd in Drenthe alom bekend als accordeonspeler. Hij sprak veel en graag, ook over zijn tijd als tewerkgestelde in Duitsland.
Bertus Sluiter (1923-1945)
Bertus Sluiter kon onderduiken, zodat hij niet naar de Arbeitseinsatz hoefde. Hij weigerde dit. Hij wilde voorkomen dat dan iemand anders zou moeten gaan.
Heiko Hagenus (1924-2011)
Op de terugweg van Duitsland naar Nederland hield Heiko Hagenus uit Assen een dagboek bij. Hierin beschreef hij de reis die 41 dagen zou duren.
Rieks Stevens (1924-1972)
Rieks Stevens werd opgepakt in oktober 1943, omdat hij wegrende toen hem door een SD’er naar zijn persoonsbewijs werd gevraagd.
Andries Everts (1923-1998)
Hoewel schrijver Anne de Vries een onderduikadres had weten te regelen, moest Andries Everts naar Duitsland. Het adres kwam namelijk een week te laat.
Jan Drijver (1924-2004)
Wat de aanleiding is dat Jan in Duitsland kwam te werken, is een beetje onduidelijk. Het is een van de redenen geweest dat hij na de oorlog liever niet meer in de buurt van zijn familie wilde wonen.
Gerrit Keen (1906-1969)
Gerrit Keen uit Dalen ging in 1941 vrijwillig aan de slag bij een aannemer in Emlichheim. Na een geheime bijeenkomst in Dalen, werd hij opgepakt en naar een werkkamp gestuurd.
Piet Stevens (1920-1945)
Piet groeide op in Ruinerwold en studeerde diergeneeskunde in Utrecht. Omdat hij geen loyaliteitsverklaring wilde ondertekenen, moest hij zijn studie staken en werken in Duitsland.
Jelle Rispens (1924-1989)
Na de ‘Hel van Hamburg’, de bormbardementen die de stad grotendeels verwoestten in 1943, moest Jelle het puin ruimen. Hij vertelde later aan zijn kinderen: ‘Daar ben ik al eens doodgegaan.’
Harm Weites (1921-2005)
Bakkersknecht Harm wilde na zijn verlof in Nederland niet weer terug naar Duitsland. Hij dook onder, maar werd opgepakt. Ondanks de verschrikkingen van Kamp Amersfoort wist hij te overleven.
Jacobus Brunsting (1924-2000)
Jabobus Brunsting was tewerkgesteld in Warnemünde. Hij vertelde er niet over, maar zijn kameraden deden dat thuis gelukkig wel.
Roelof van Dalen (1924-2007)
Roelof bewaarde alle brieven en kaarten die hij vanuit Hamburg naar huis had gestuurd. Op basis hiervan kunnen we nu nog precies volgen wat hij meemaakte en hoe hij dat toen ervaarde.
Verhalen op andere websites
Willem Derks (1924-1991)
Willem vond zowaar een onderduikkadres! Maar de spanning die hij als onderduiker ervaarde was zo groot, dat hij toch maar naar Duitsland ging.
Engel Heuker (1923-2011)
Engel Heuker uit Lieveren probeerde onder te duiken. Dat mislukte. Via kamp Erika kwam hij in Duitsland. In 1944 mocht hij met verlof, maar dat had een verdrietige afloop.
Hendrik van Laar (1923-1945)
Lees het ontroerende verhaal van Hendrik uit Ruinen, die – hoewel na de oorlog vermist en begraven teruggevonden – door de mond van zijn neef alsnog zijn verhaal vertelt.