Bertus Sluiter
Bertus Sluiter kon onderduiken, zodat hij niet naar de Arbeitseinsatz hoefde. Hij weigerde dit, omdat hij wilde voorkomen dat dan iemand anders in zijn plaats zou moeten. Iemand die misschien wel een gezin had. Dus Bertus ging, maar verdronk vlak voor het einde van de oorlog in de Elbe.
Jeugd en gezin
Bertus Sluiter werd geboren op dinsdag 18 december 1923 in het gezin van Jan Sluiter en Klaasje Bruggink. Hij is geboren in Hoogersmilde op het toenmalige adres D109 ter hoogte van waar nu Rijksweg 234 is gesitueerd. Na een paar verhuizingen woonde het gezin in 1933 op het adres D153, Bosweg 19.
Het gezin bestond bij de geboorte van Bertus, naast vader en moeder, uit drie oudere broers, en na hem zouden er nog zes broers en vier zussen worden geboren. Kortom een groot gezin, wat in die tijd niet uitzonderlijk was en waar het altijd sappelen was om de eindjes aan elkaar te kunnen knopen.
Vader Jan werkte, naast dat ze een klein keuterijtje hadden, als los arbeider bij onder andere aardappelmeelfabriek “Oranje” in het nabij gelegen Oranje. Op dinsdag 10 juni 1941 kwam hij daar door een noodlottig ongeval om het leven. Hij was slechts 46 jaar en liet een vrouw en dertien kinderen na, terwijl de jongste dochter nog op 16 december 1941 geboren zou worden.
Na deze tragedie was het leed nog niet voorbij. In 1943 overleed ook de jongste zoon, Jantinus, op nog maar driejarige leeftijd.
Hamburg
In datzelfde jaar kreeg Bertus de oproep voor de Arbeitseinsatz. Hoewel hij een onderduikplaats kreeg aangeboden, besloot hij die te weigeren. Als verklaring liet hij weten niet te willen onderduiken, omdat er dan wellicht iemand anders (met een gezin), in zijn plaats zou moeten gaan.
Dus meldde Bertus zich bij het arbeidsbureau in Meppel voor de Arbeitseinsatz in Duitsland. Uit documenten is gebleken, dat Bertus vanaf 21 juli 1943 de eerste weken is tewerkgesteld bij de firma Schülke & Mayr AG in Hamburg. De firma Schülke & May AG is een grote producent van chemische producten, zoals bijvoorbeeld desinfecterende middelen als Lysol. Hier is Bertus tot 31 juli 1943 tewerkgesteld.
Waar Bertus tussen 1 augustus en 7 oktober 1943 moest werken, is onduidelijk. Maar vanaf 7 oktober 1943 was hij aangemeld bij de “Allgemeine Ortskrankenkasse Hamburg” (het toenmalige Duitse ziekenfonds) en werkzaam als “Decksmann” bij de Hafenwerke Hamburg. Hier werkte hij als matroos op een schip in de Hamburgse haven. Tijdens zijn verblijf in Hamburg woonde hij in een “Gemeinschaftslager” aan de Gross Neumarkt 50 in de Hamburgse wijk Neustadt.
Verdronken
Op 23 april 1945 werd Bertus dood gevonden in de rivier de Elbe, vlakbij de Niederbaumbrücke in Hamburg. Hij bleek verdronken te zijn. Het is onduidelijk hoe dat kon gebeuren, want Bertus kon goed zwemmen. Triest dat dit vlak voor de Duitse capitulatie nog moest gebeuren, terwijl zijn geboorteplaats Hoogersmilde, op dat moment al tien dagen bevrijd was.
Bertus is op 16 mei 1945 eerst tijdelijk begraven op Friedhof Ohlsdorf, de grootste begraafplaats van Hamburg.
Vrij snel na de bevrijding kreeg de familie Sluiter in juli 1945 bericht, dat Bertus helaas niet terug zou komen uit Duitsland. Begin 1947 nam moeder Klaasje Sluiter-Bruggink contact op met de afdeling repatriëring van het ministerie van Sociale Zaken. Ze verzocht of het lichaam van Bertus naar Nederland kon worden overgebracht om het in Hoogersmilde te kunnen herbegraven.
Er volgde een lange bureaucratische weg, waarbij onder andere onderzocht moest worden of Bertus “politiek betrouwbaar” was. Door aantoning dat hij inderdaad “politiek betrouwbaar” was, was het gerechtvaardigd het stoffelijk overschot van Bertus op “Rijks kosten” over te brengen naar Nederland. Na een jarenlange correspondentie vond Bertus Sluiter op woensdag 3 juni 1953 eindelijk zijn laatste rustplaats op de begraafplaats in Hoogersmilde.
Geschreven door Bertus Sluiter, vernoemd naar zijn overleden oom. Smilde, november 2024.
