Gezienus Broersma
Terwijl zijn oudere broer Lammert onderdook om aan de Arbeitseinsatz te ontkomen, ging Gezienus Broersma wel. Hij vertelde er later niets over en en zijn dochters weten zelfs niet waar hij heeft gewerkt.
Naar Duitsland
Gezienus Broersma, geboren op 24 juni 1924 in Smilde, groeide op in een gezin met vijf kinderen. Gezienus was de op één na jongste van de vijf. Zijn oudere broer Lammert kreeg een oproep voor de Arbeidseinsatz. Hij wilde niet en vond een onderduikadres. In 1943 kwam de oproep voor de jonge mannen, die in 1924 waren geboren. Gezienus vertrok. Waar de reis naartoe ging, wist hij niet. Evenmin als de anderen, die met hem in de trein zaten op weg naar het onbekende.
Voor zover zijn dochters weten, kwam Gezienus terecht in Warnemünde. “De vele ansichtkaarten en foto’s uit Warnemünde heeft hij vast niet voor niks meegenomen”, denken zij. Wat voor werk hun vader daar deed, weten ze niet. Hij vertelde er nooit over.
Wel heeft hij altijd een foto bewaard van iemand, die daar bij hem was: Leen Plomp uit Delft. Hij noemde ook de namen van andere jongens, met wie hij opgetrokken was: Jannes Bugel uit Oranje en R. Dekkers uit Balkbrug.
Hoe vader precies is thuisgekomen na de bevrijding door de Russen in mei 1945 is ook niet bekend. Wel vertelde hij ooit, dat hij een paard “gestolen” had. Dat paard ruilde hij bij de Nederlandse grens voor een fiets met houten banden. Daarop zette hij koers terug, naor de Smilde.
In Hoogersmilde woonden zijn zus Lammechien Knorren- Broersma en haar man Jan Knorren. Gezienus ging bij hen aan. Hun zoon zat buiten met de hond. Hij herkende zijn oom Gezienus niet. Want die had lang haar en was sterk vermagerd. “Pak ‘em”, zei hij tegen de hond. Gelukkig was de hond slimmer dan zijn baas, hij herkende Gezienus nog.
Zwager Jan stapte vervolgens gelijk op de fiets om zijn schoonouders, die op “‘t Nei Wiekie” woonden, te vertellen dat Gezienus bij hen was en dat hij later naar huis zou komen.
Eenmaal thuis hernam het leven zijn dagelijkse gang van voordat Gezienus naar Duitsland ging. Hij trouwde en kreeg kinderen. De oorlog raakte op de achtergrond.
Trouwfoto Gezienus Broersma en Meintje Brands in 1950.
Leen Plomp. Achterkant foto: L. Plomp, Doellenstraat 69, Delft.
Vriendschap tot het einde
Jaren later werd Gezienus ziek, hij kreeg longkanker. Toen hij eens in het ziekenhuis lag, stond er onverwacht bezoek voor de deur in Smilde. Meintje deed open. Een onbekende man vertelde, dat hij elders in Smilde gevraagd had naar waar Gezienus Broersma woonde. Het bleek Leen Plomp te zijn. Die was met zijn boot onderweg over de Drentse Hoofdvaart en in Smilde aangekomen. Leen was nooit vergeten, dat Gezienus tijdens hun tijd in Duitsland de inhoud van de pakjes, die zijn moeder hem stuurde, deelde met anderen, ook met hem.
Leen vertrok samen met Meintje naar het ziekenhuis om Gezienus te bezoeken. Tot aan Gezienus’ dood in 1982 bleef Leen regelmatig op bezoek komen.
Gezienus Broersma overleed op 2 juli 1982.